Толығырық

Автор: Администратор

Категория: Этические стандарты

Жарияланды: «14 Қараша 2024»

Көру саны: 975

Авторлар келтірілген фактілердің, дәйексөздердің, экономикалық-статистикалық деректердің, жалқы есімдердің, географиялық атаулардың және өзге де мәліметтердің іріктелуі мен дұрыстығына, сондай-ақ ашық баспасөзде жариялауға арналмаған деректерді пайдалануға толық жауапты болады.

Нақты деректер, әдеби және басқа да дереккөздерден алынған барлық мәліметтер, сондай-ақ мақалада келтірілген дәйексөздер тиісті сілтемелермен расталуы тиіс.

Авторлар ұсынылған жұмыстың түпнұсқалығына толық жауапты болады. Плагиатты түпнұсқа жұмыс ретінде ұсынуға және бұрын жарияланған мақаланы жариялауға жол берілмейді. Плагиат деп дәйексөзді ресімдемей, басқа тұлғаның мәтінін кез келген түрде алу, сондай-ақ авторға сілтеме жасамай, идеяларды (зерттеу нәтижелерін) парафразалау және пайдалану танылады.

Авторларға бір зерттеуді сипаттайтын бір мақаланы бірден көп журналда немесе басқа басылымда жариялауға жол берілмейді. Бір мақаланы бір мезгілде әртүрлі журналдарға ұсыну этика талаптарын бұзу болып саналады.

Авторлар басқа зерттеушілердің үлесін тиісінше мойындауға міндетті. Олар өз зерттеулерінің қалыптасуына елеулі ықпал еткен дереккөздерді көрсетуі тиіс. Жеке байланыстар арқылы, мысалы, әңгімелесу немесе хат алмасу барысында алынған кез келген ақпарат бастапқы дереккөз авторының нақты жазбаша келісімінсіз пайдаланылмауы немесе таратылмауы тиіс. Сол сияқты қолжазбаларды немесе гранттық өтінімдерді рецензиялау сияқты құпия рәсімдер барысында алынған ақпаратты автордың нақты жазбаша рұқсатынсыз пайдалануға болмайды.

Авторлық зерттеудің тұжырымдамасына, дизайнына, орындалуына немесе талдауына елеулі үлес қосқан тұлғалармен шектелуі тиіс. Елеулі үлес қосқан барлық тұлғалар бірлескен авторлар ретінде көрсетілуі қажет. Жарияланымның авторлары ретінде осы зерттеуге үлес қосқан барлық ғалымдар көрсетілуі тиіс. Жарияланымның барлық авторлары оның мазмұны үшін бірдей жауапты болады.

Авторлар зерттеу объектілеріне байланысты тәуекелдерді ескеруге міндетті. Егер зерттеу барысында қауіпті химиялық заттар, белгілі бір рәсімдер немесе жабдықтар пайдаланылса, автор қолжазбада осы тәуекелдерді нақты көрсетуі тиіс. Егер зерттеу жануарлардың немесе адамдардың қатысуымен жүргізілсе, қолжазбада барлық рәсімдердің қолданыстағы заңнамаға және институционалдық қағидаларға сәйкес жүргізілгені, сондай-ақ тиісті институционалдық комитеттердің мақұлдауынан өткені туралы ақпарат болуы тиіс. Сонымен қатар, авторлар экспериментке қатысушылардан ақпараттандырылған келісімнің (informed consent) алынғанын растауы тиіс. Жеке деректердің құпиялылығы әрдайым сақталуы керек.

Авторлар өз қолжазбасында зерттеу нәтижелеріне және оларды түсіндіруге әсер етуі мүмкін кез келген қаржылық немесе басқа да елеулі мүдделер қақтығыстарын көрсетуге міндетті. Сондай-ақ олар жобаға көрсетілген қаржылық қолдаудың барлық көздері туралы ақпарат ұсынуы тиіс.

Егер автор өз жұмысының жарияланған нұсқасынан елеулі қате немесе дәлсіздік анықтаған жағдайда, ол журнал редакторына дереу хабарлап, мақаланы түзету немесе кері қайтарып алу үшін онымен ынтымақтасуы тиіс. Егер редактор жарияланған жұмыста елеулі қате бар екендігі туралы үшінші тараптан хабарлама алса, автор қажетті жағдайда түзетулерді жедел енгізуге, мақаланы кері қайтарып алуға немесе түпнұсқаның дұрыстығын растайтын деректерді ұсынуға тиіс.

Авторлар қолжазбаны онлайн тапсырған кезде келесі ақпаратқа назар аударуы керек:

● Веб-сайтта тіркелу (аты, тегі, ұйымы, елі және формада көрсетілген басқа ақпарат);

● Кіру: кіру (рецензенттің немесе авторлардың бірінің тегі жақсырақ), құпия сөз (кемінде 8 таңба);

● Жеке кабинет (автордың немесе рецензенттің рөлін таңдаңыз);

● Журналдың редакциялық саясаты мен талаптарын қарап шығу;

● Қолжазбаны (авторлармен және авторларсыз көшірме) қажетті құжаттарды қоса тіркей отырып тапсыру;

● Журналдың редакциялық алқасының жауабын күту.

● Егер шешім «Қайта қарауға» немесе «Шешілген пікірлер» болса, пікірлерді қарап шығыңыз, түзетулер енгізіңіз және қолжазбаны (авторлармен және авторларсыз көшірме) қайта тапсырыңыз және қажетті құжаттарды тіркеңіз.

● Журналдың редакциялық алқасының жауабын күту.

Генератив жасанды интеллект құралдарын қолдану

«ҚЭУ хабаршысы» журналы редакция алқасы қолжазбаның бөлімдерін жазу үшін генератив жасанды интеллект (ЖИ) бағдарламаларын пайдалануды қолдамайды. Генератив ЖИ құралдарын пайдаланатын авторларға Жариялау этикасы комитетінің (COPE) нұсқаулықтарын орындау ұсынылады.

COPE нұсқаулықтарына сәйкес, қолжазбаны жазуда, мақаладағы суреттерді немесе графикалық элементтерді жасау барысында немесе деректерді жинау және талдау кезінде ЖИ құралдарын пайдаланатын авторлар ЖИ-нің қалай және нақты қай құралдың пайдаланылғаны туралы ақпаратты қолжазбаның әдіснама және әдістер туралы бөлімінде ашып көрсетуі керек. Авторлар қолжазбаның мазмұнына, оның ішінде ЖИ құралымен жасалған бөлімдерге толығымен жауапты. Сонымен қатар, авторлар қолжазбада жасанды интеллект және жасанды интеллектпен көмекші технологияларды автор ретінде көрсетпеуі тиіс, өйткені авторлық құқық тек адамдарға қатысты жауапкершіліктер мен міндеттерді білдіреді.

Қолжазба алғаш рет ұсынылған кезде, қолжазбада ЖИ құралдарының қолданылғаны туралы мәлімдеме жасалуы тиіс. Бұл мәлімдеме қолжазбаны журналдың онлайн жүйесіне жүктеу барысында жасалуы қажет. Мұндай мәлімдеме тек грамматиканы, емлені және сілтемелерді тексеруге арналған негізгі құралдарға қатысты қолданылмайды. Егер автор(лар) мәлімдейтін ештеңе болмаса, мәлімдеме қосу міндетті емес.

Толығырық

Автор: Администратор

Категория: Этические стандарты

Жарияланды: «17 Маусым 2024»

Көру саны: 936

Мәтін электронды түрде табыс етіледі  (e-mail редакция алқасына: Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған, оны қарау үшін Сізде Javascript қосылған.).

Мақалаға мыналарды (сканирленген түрде) тіркеу қажет:

ғылыми жетекшінің ұсынысын  (магистранттар үшін);

• пікір жазушының ғылыми дәрежесі мен координаттары көрсетілген, аталған зерттеу саласындағы маманның (сканирленген) пікірі (Қазақстанның, ТМД елдерінің және шетелдердің оқу және ғылыми мекемелерінде жұмыс істейтін оқытушылар мен ғылыми қызметкерлер үшін)

Сілтемелерді ресімдеуге қойылатын талап:

Әдебиетке сілтеме квадрат жақшамен, содан кейін үтір арқылы, кіші «с» әріптен кейін нүкте және беттің нөмірі көрсетіледі.

Қараңыз. Сілтемені ресімдеу мысалы

«Ары қарай тақырыптық бағыттар бойынша жоспарларды және факультеттер жоспарларын талдау нәтижелері бойынша келесі жоспарланатын кезеңге жоспар жобасы жасалады»[22, б.34].

Иллюстрацияларды, сызбаларды және суреттерді ресімдеуге қойылатын талаптар:

Барлық иллюстрациялардың атауы және қажет болған жағдайда, түсіндірме деректер (сурет астындағы мәтін Times New Roman 10 кегль) болуы тиіс; барлық иллюстрацияларға мақалалар мәтінінде сілтемелер берілуі қажет. «Сурет» сөзі, оның реттік нөмірі, атауы мен түсіндірме деректер тікелей суреттің астында орналасады. Иллюстрацияларды толассыз нөмірлеу арқылы араб цифрларымен нөмірлеу қажет, қарып түрі Times New Roman 10 кегль. Егер сурет біреу ғана болса, ол нөмірленбейді.

Жарияланымдарды орналыстыратын сызулар, кестелер, диаграммалар, сызбалар, иллюстрациялар мемлекеттік стандарттар талаптарына сәйкес келуі тиіс.

Барлық иллюстрациялар, сызбалар мен суреттер қара түсті, мәтінге тіркелген болуы тиіс.

Қараңыз. Иллюстрацияларды, сызбаларды және суреттерді ресімдеу мысалы

Толығырық

Автор: Администратор

Категория: Этические стандарты

Жарияланды: «17 Маусым 2024»

Көру саны: 936

Редакциялық кеңестің этикасы:

• «ҚЭУ хабаршысы» журналының редакциясы өз жұмысында «Жариялау этикасы жөніндегі комитет» (COPE, Committee on Publication Ethics) халықаралық қауымдастығы әзірлеген қағидаттарды басшылыққа алады және авторлар мен рецензенттер тарапынан этикалық тәртіпті сақтау саясатын ұстанады.
• Жарияланым үшін алынған, бірақ жарияланбаған қолжазбалар мен мақалаларды редакция жеке мақсатта пайдалана алады;
• Журнал редакциясы өз тарапынан да, авторлар мен рецензенттер тарапынан да әдепсіз мінез-құлықтың барлық формаларының жолын кесуге ұмтылады.
• Журнал редакциясы жарияланымның ғылымилығы мен әдептілігіне сәйкес келмейтін рецензентпен қабылданбаған мақалаларды жариялауға жібермейді.
• Журнал редакциясы міндетті түрде журнал редакциясына берілген барлық ресми шағымдарды қарайды.
• Журнал редакциясының жұмысы сыпайылық, ашықтық, адалдық және объективтілік қағидаттарына негізделеді.

 Автор этикасы:

• Авторлар келтірілген фактілерді, дәйексөздерді, экономикалық-статистикалық деректерді, жеке атауларды, географиялық атауларды және басқа да мәліметтерді таңдау мен шынайылығына, сондай-ақ ашық баспаға арналмаған деректерді пайдалануға толық жауап береді.
• Нақты деректер, әдеби және басқа да көздерден алынған барлық мәліметтер, сондай-ақ мақалада келтірілген дәйексөздер тиісті сілтемелермен расталуы қажет.
• Авторлар ұсынылған жұмыстың түпнұсқалығы үшін толық жауап береді. Плагиатты түпнұсқа жұмыс ретінде ұсыну және бұрын жарияланған мақаланы жариялау жарамсыз болып табылады. Плагиат-дәйексөз ресімдеусіз бөтен мәтінді кез келген алу, сондай-ақ авторға сілтеме жасамай идеяларды (зерттеу нәтижелерін) қайта жазу және алу.
• Жарияланымның авторлары ретінде осы зерттеуге үлес қосқан барлық ғалымдар болуы тиіс. Жарияланымның барлық авторлары оның мазмұнына тең дәрежеде жауап береді.

Рецензенттің этикасы:

• Рецензент ретінде рецензияланатын ғылым саласында (тақырып, мәселе, мәселе) кәсіби құзыреттіліктің жеткілікті деңгейіне ие және журналдың редакциялық кеңесінің құрамына кірмейтін тәуелсіз ғалым ғана қатыса алады.
• Рецензент басылымның ғылыми және авторлық этика талаптарына сәйкестігі туралы шешім шығаратын тәуелсіз сарапшы ретінде әрекет етеді.
• Рецензиялау үшін ұсынылған қолжазба құпия құжат болып табылады және авторлық құқық туралы заңға жатады, осыған байланысты рецензент оны үшінші тұлғалармен (редакциялық кеңес мүшелерінен басқа) талқылау үшін немесе жеке мақсатта пайдалана алмайды.
• Егер рецензент рецензияланатын мақаланың мазмұнына (автордың көзқарастарына) қатысты өзін жеткіліксіз құзыретті немесе түсінікті деп санаса, ол рецензиялаудан бас тартуы тиіс.

Рецензиялауға берілетін мақалаларда оның авторлары туралы ешқандай жеке мәліметтер болмауы тиіс, ол жұмыстың мазмұнына тікелей қатысы жоқ авторлар мен рецензенттің этностық, конфессиялық, әлеуметтік немесе өзге де қасиеттеріне сәйкес келмеуі тұрғысынан түсінбеуі тиіс.

Толығырық

Автор: Администратор

Категория: Этические стандарты

Жарияланды: «17 Маусым 2024»

Көру саны: 974

"ҚЭУ хабаршысы" журналының редакциясына келіп түскен мақалаларды рецензиялау тәртібі туралы ереже

ЕРЕЖЕ

«ҚЭУ жаршысы» журналының редакциясына келіп түскен мақалаларды рецензиялау тәртібі туралы»

1. «КЭУ жаршысы» журналының редакциясындағы ғылыми мақалалардың қолжазбаларын рецензиялау басылымның жоғары ғылыми-теориялық деңгейін қолдау үшін және аса құнды және өзекті ғылыми жұмыстарды іріктеу мақсатында жүзеге асырылады.
2. Рецензиялауды (сараптамалық бағалауды) журнал редакциясымен ынтымақтасатын, бірақ редакциялық кеңестің мүшелері болып табылмайтын аса беделді ғалымдар қатарынан кем дегенде 2 тәуелсіз сарапшы жүзеге асырады.
3. Пікір беру процесін жауапты хатшы ұйымдастырады.
4. Редакция рецензиялау рәсімін қолжазбалармен өтудің есебін жүргізеді.
5. Автор мақала бергеннен кейін басылымды ресімдеуге қойылатын негізгі талаптарды орындауға тексеріледі (техникалық редактор).
6. Егер мақала барлық талаптарға сәйкес келсе, редакциялық кеңестің мүшесі болып табылмайтын екі тәуелсіз рецензент тағайындалады (мақала жазылған ғылыми бағытқа сәйкес). «КЭУ жаршысы» журналының редакциясына ұсынылған материалдарды рецензиялау құпиялылықты сақтау арқылы жүзеге асырылады.
7. Рецензиялауға жіберілетін мақалаларда автордың тегі мен жұмыс орны көрсетілмейді (анонимді).
8. Рецензент сараптама қорытындысын редакциямен келісілген мерзімде, бірақ, әдетте, 2-3 апта ішінде ұсынуы тиіс.
9. Берілген пікірлердің негізінде «Мақаланы қабылдамау» (бас тарту), «Редакциялау қажет», «Мақала жариялауға қабылданды» деген қорытынды жасалады.
10. Содан кейін техникалық редактор қажетті өзгерістер туралы ақпаратты немесе қабылданған шешімді электрондық пошта арқылы жібереді.
11. Егер мақаланы қосымша редакциялау қажеттігі туралы шешім шығарылса, автор рецензенттің ұсынымдарына сәйкес мақалаға өзгерістер енгізілуі тиіс мерзімдер туралы хабардар етіледі. Егер автор көрсетілген мерзімде қажетті өзгерістер енгізсе, мақала қайтадан техникалық редактор және рецензенттер арқылы өтеді. Содан кейін қайтадан шешім шығарылады.
12. Егер автор осы ескертулермен келіспесе және бапқа өзгерістер енгізуден бас тартса, мақала жарияланбайды.

Рецензиялаудан кейін жарияланымның орындылығы туралы шешімді Бас редактор қабылдайды.

Көп жағдайда редакциялық кеңес өз шешімін авторларға 3-4 апта ішінде жеткізеді. Алайда, бірқатар факторлар (мысалы, рецензенттердің қолжетімділігі) осы мерзімге әсер етуі мүмкін.

1-қосымша

РЕЦЕНЗЕНТКЕ ЖІБЕРІЛЕТІН РЕЦЕНЗИЯ НЫСАНЫНЫҢ ҮЛГІСІ

Мақаланы келесі параметрлер бойынша бағалаңыз

 (тиісті бағанға Х белгілеңіз)

Пікір, қажет болса:

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ұсыныстар: (қажеттісін Х белгісін белгілеңіз)