Авторлар келтірілген фактілердің, дәйексөздердің, экономикалық-статистикалық деректердің, жалқы есімдердің, географиялық атаулардың және өзге де мәліметтердің іріктелуі мен дұрыстығына, сондай-ақ ашық баспасөзде жариялауға арналмаған деректерді пайдалануға толық жауапты болады.

Нақты деректер, әдеби және басқа да дереккөздерден алынған барлық мәліметтер, сондай-ақ мақалада келтірілген дәйексөздер тиісті сілтемелермен расталуы тиіс.

Авторлар ұсынылған жұмыстың түпнұсқалығына толық жауапты болады. Плагиатты түпнұсқа жұмыс ретінде ұсынуға және бұрын жарияланған мақаланы жариялауға жол берілмейді. Плагиат деп дәйексөзді ресімдемей, басқа тұлғаның мәтінін кез келген түрде алу, сондай-ақ авторға сілтеме жасамай, идеяларды (зерттеу нәтижелерін) парафразалау және пайдалану танылады.

Авторларға бір зерттеуді сипаттайтын бір мақаланы бірден көп журналда немесе басқа басылымда жариялауға жол берілмейді. Бір мақаланы бір мезгілде әртүрлі журналдарға ұсыну этика талаптарын бұзу болып саналады.

Авторлар басқа зерттеушілердің үлесін тиісінше мойындауға міндетті. Олар өз зерттеулерінің қалыптасуына елеулі ықпал еткен дереккөздерді көрсетуі тиіс. Жеке байланыстар арқылы, мысалы, әңгімелесу немесе хат алмасу барысында алынған кез келген ақпарат бастапқы дереккөз авторының нақты жазбаша келісімінсіз пайдаланылмауы немесе таратылмауы тиіс. Сол сияқты қолжазбаларды немесе гранттық өтінімдерді рецензиялау сияқты құпия рәсімдер барысында алынған ақпаратты автордың нақты жазбаша рұқсатынсыз пайдалануға болмайды.

Авторлық зерттеудің тұжырымдамасына, дизайнына, орындалуына немесе талдауына елеулі үлес қосқан тұлғалармен шектелуі тиіс. Елеулі үлес қосқан барлық тұлғалар бірлескен авторлар ретінде көрсетілуі қажет. Жарияланымның авторлары ретінде осы зерттеуге үлес қосқан барлық ғалымдар көрсетілуі тиіс. Жарияланымның барлық авторлары оның мазмұны үшін бірдей жауапты болады.

Авторлар зерттеу объектілеріне байланысты тәуекелдерді ескеруге міндетті. Егер зерттеу барысында қауіпті химиялық заттар, белгілі бір рәсімдер немесе жабдықтар пайдаланылса, автор қолжазбада осы тәуекелдерді нақты көрсетуі тиіс. Егер зерттеу жануарлардың немесе адамдардың қатысуымен жүргізілсе, қолжазбада барлық рәсімдердің қолданыстағы заңнамаға және институционалдық қағидаларға сәйкес жүргізілгені, сондай-ақ тиісті институционалдық комитеттердің мақұлдауынан өткені туралы ақпарат болуы тиіс. Сонымен қатар, авторлар экспериментке қатысушылардан ақпараттандырылған келісімнің (informed consent) алынғанын растауы тиіс. Жеке деректердің құпиялылығы әрдайым сақталуы керек.

Авторлар өз қолжазбасында зерттеу нәтижелеріне және оларды түсіндіруге әсер етуі мүмкін кез келген қаржылық немесе басқа да елеулі мүдделер қақтығыстарын көрсетуге міндетті. Сондай-ақ олар жобаға көрсетілген қаржылық қолдаудың барлық көздері туралы ақпарат ұсынуы тиіс.

Егер автор өз жұмысының жарияланған нұсқасынан елеулі қате немесе дәлсіздік анықтаған жағдайда, ол журнал редакторына дереу хабарлап, мақаланы түзету немесе кері қайтарып алу үшін онымен ынтымақтасуы тиіс. Егер редактор жарияланған жұмыста елеулі қате бар екендігі туралы үшінші тараптан хабарлама алса, автор қажетті жағдайда түзетулерді жедел енгізуге, мақаланы кері қайтарып алуға немесе түпнұсқаның дұрыстығын растайтын деректерді ұсынуға тиіс.

 

Авторлар қолжазбаны онлайн тапсырған кезде келесі ақпаратқа назар аударуы керек:

● Веб-сайтта тіркелу (аты, тегі, ұйымы, елі және формада көрсетілген басқа ақпарат);

● Кіру: кіру (рецензенттің немесе авторлардың бірінің тегі жақсырақ), құпия сөз (кемінде 8 таңба);

● Жеке кабинет (автордың немесе рецензенттің рөлін таңдаңыз);

● Журналдың редакциялық саясаты мен талаптарын қарап шығу;

● Қолжазбаны (авторлармен және авторларсыз көшірме) қажетті құжаттарды қоса тіркей отырып тапсыру;

● Журналдың редакциялық алқасының жауабын күту.

● Егер шешім «Қайта қарауға» немесе «Шешілген пікірлер» болса, пікірлерді қарап шығыңыз, түзетулер енгізіңіз және қолжазбаны (авторлармен және авторларсыз көшірме) қайта тапсырыңыз және қажетті құжаттарды тіркеңіз.

● Журналдың редакциялық алқасының жауабын күту.

 

Генератив жасанды интеллект құралдарын қолдану

 

«ҚЭУ хабаршысы» журналы редакция алқасы қолжазбаның бөлімдерін жазу үшін генератив жасанды интеллект (ЖИ) бағдарламаларын пайдалануды қолдамайды. Генератив ЖИ құралдарын пайдаланатын авторларға Жариялау этикасы комитетінің (COPE) нұсқаулықтарын орындау ұсынылады.

COPE нұсқаулықтарына сәйкес, қолжазбаны жазуда, мақаладағы суреттерді немесе графикалық элементтерді жасау барысында немесе деректерді жинау және талдау кезінде ЖИ құралдарын пайдаланатын авторлар ЖИ-нің қалай және нақты қай құралдың пайдаланылғаны туралы ақпаратты қолжазбаның әдіснама және әдістер туралы бөлімінде ашып көрсетуі керек. Авторлар қолжазбаның мазмұнына, оның ішінде ЖИ құралымен жасалған бөлімдерге толығымен жауапты. Сонымен қатар, авторлар қолжазбада жасанды интеллект және жасанды интеллектпен көмекші технологияларды автор ретінде көрсетпеуі тиіс, өйткені авторлық құқық тек адамдарға қатысты жауапкершіліктер мен міндеттерді білдіреді.

Қолжазба алғаш рет ұсынылған кезде, қолжазбада ЖИ құралдарының қолданылғаны туралы мәлімдеме жасалуы тиіс. Бұл мәлімдеме қолжазбаны журналдың онлайн жүйесіне жүктеу барысында жасалуы қажет. Мұндай мәлімдеме тек грамматиканы, емлені және сілтемелерді тексеруге арналған негізгі құралдарға қатысты қолданылмайды. Егер автор(лар) мәлімдейтін ештеңе болмаса, мәлімдеме қосу міндетті емес.